امتياز عليخان العرشي
141
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
مبادى كلام و مقاطع آن است . ابو هلال در پايان اين كتاب مى نويسد كه فراغت من از تأليف آن در ماه رمضان سال 394 ه . بود . كتاب مورد بحث از روى چند نسخهء خطى توسط على محمد البجاوى و محمد ابو الفضل ابراهيم ، به ضميمهء سه فهرست در 528 صفحه قطع وزيرى به سال 1371 - 1952 م براى نخستين بار در مصر به چاپ رسيد . 65 - كتاب الولاة يا الولاة و القضاة للكندى [ بيروت 1908 م ] : تأليف ابو عمر محمد - ابن يوسف الكندى المصرى التجيبى از شرح حال و زندگانى اين مورخ مصرى اطلاعات زيادى در دست نداريم . همان گونه كه در تاريخ تولد او اختلاف است تاريخ مرگ وى نيز مورد اتفاق نيست . سال تولد او را 268 و 283 ه . ق نوشتهاند و تاريخ مرگش را ، 350 و 358 ه . ق ضبط كردهاند و مولد و مدفن او را در مصر ذكر نمودهاند اما اجمالا مى دانيم كه ابو على از شاگردان ابن قديد ( فوت 312 ه . ق ) و نسائى محدث معروف ( زنده در 302 ه . ق ) بود و تاريخ ولاة مصر را تا سال 335 ه . ق تعقيب كرده است و دنبالهء كار او را ابن زولاق مصرى ، حسن بن ابراهيم ( 919 - 997 . م ) مؤلف « اخبار امراء مصر » و « العيون الدعج فى حلى دولة بنى نعج » تا زمان المعز فاطمى و جوهر ( تا سال 362 ه . ق ) ادامه داد . كتاب ابو على از لحاظ اين كه خود منصب قضاى مصر را داشته بود حايز اهميت است . موضوع اين كتاب ، تاريخ قضاى مصر است به ترتيب سنوات و در خلال آن به شرح حال و اخبار برخى از قضاة مصر مى پردازد . و گه گاه بعض از احكام صادره از سوى ايشان را نقل كرده است و تا سال 246 ه . ق 861 . م يعنى تا زمان تعيين « به كار » در منصب قضا بحث خود را تعقيب مىكند اما ادامهء كتاب در اثر مرگ مؤلف و يا به علتهاى ديگر متوقف مىشود . از بررسى منابع ( دائرة المعارف اسلام ) چنين استنباط مىشود كه الكندى دو كتاب داشته است يكى به نام « تسمية ولاة مصر » يا « ولاة مصر » يا « تسميه امراء مصر » كه در سال 1908 توسط كونيگ در نيويورك بچاپ رسيد و مجددا توسط دكتر حسين نصار در سال 1959 ( سربى ، وزيرى ، 368 صفحه ) چاپ گرديد . . و سپس ابو على در صدد بر آمد كه كتاب اول را تكميل نمايد و كتابى به نام « القضاة » در تاريخ و شرح حال قاضيان در مصر برشته تحرير در آورد كه قسمت عمدهء آن در « دفع الاصر ابن حجر » گنجانيده شده است و كتاب ، « القضاة » كه تا سال 246 را در بردارد . در سال 1908 توسط گويتل در پاريس انتشار يافت و سپس اين دو كتاب يعنى كتاب « الولاة » و « كتاب القضاة » يك جا ، به نام « كتاب الولاة و القضاة كندى » توسط روفن گست در 1912 . م - ليدن - اوقاف گيب بطبع رسيد كه همين دو كتاب در قطع سربى ، وزيرى در 686 صفحه در بيروت افست شد . از ديگر آثار ابو على كندى : الخطط ، الموالى ، كتاب الاجناد العربية و سيرة مروان بن - زولاق است . اين دانشمند نسابه و مورخ و آگاه به كتب حديث را به الكندى فيلسوف عرب منسوب كردهاند كه ظاهرا اساسى از صحت ندارد . رجوع شود به : دائرة المعارف اسلام ( فرانسه ) و معجم المؤلفين ، و مقدمهء دكتر نصار بر كتاب « ولاة مصر » و فهرست عربى مشار . 66 - كشف الحجب و الاستار عن اسماء الكتب و الاسفار [ كلكته 1330 ه . ق ) سربى ، وزيرى ،